შეიძლება ითქვას, რომ ზაფხულმა ისე ჩაგვიქროლა, საქართველოში მაღალ ტემპერატურას დიდად არც შევუწუხებივართ. თუმცა ქარი და წვიმა არ დაგვკლებია. ასეთი ამინდი სექტემბერშიც გაგრძელდება თუ არა და საერთოდ რისგან იყო გამოწვეული, თუნდაც ძლიერი ქარი, ზღვის სანაპიროზე, დასავლეთსა თუ აღმოსავლეთში უხვი ნალექი, ამ თემაზე გარემოს ეროვნული სააგენტოს მონიტორინგისა და პროგნოზირების ცენტრის მოკლევადიანი პროგნოზების სამმართველოს უფროსი დოდო გვაზავა გვესაუბრება:
– მართლაც, ასე იყო – ზაფხული თითქმის ისე მიიწურა, რომ ძლიერი სიცხეები – როგორიც საქართველოსთვისაა დამახასიათებელი (35–37 გრადუსზე ზევით, რაც უკვე ადამიანის სხეულის ტემპერატურაზე მაღალია და უფრო გაუსაძლისად აღიქმება) – იშვიათად გვქონდა. შეიძლება ითქვას, პროცესებიდან გამომდინარე, ეს იშვიათი ზაფხულიც კი იყო. საქართველოს ტერიტორიაზე პროცესები ძირითადად არქტიკული ჰაერის მასების შემოსვლით ვითარდებოდა. გასული თვეების ანალიზი გვიჩვენებდა, რომ ჩვენი ქვეყნისა და დასავლეთ ევროპის ტერიტორიაზე ყოველ მესამე-მეოთხე დღეს მოქმედებდა ე.წ. „მყვინთავი ციკლონები“.
ისინი ატლანტიკის ოკეანიდან არქტიკის ტერიტორიებისკენ მოძრაობენ, შემდეგ კი ევროპის ტერიტორიაზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ ეშვებიან. ეს პროცესი ყოველთვის სწრაფი გადაადგილებით ხასიათდებოდა და სამხრეთით, სადაც ჩვენ ვიმყოფებით, ღრმად არ ვრცელდებოდა.ეს შედარებით გრილი და ნოტიო ჰაერის მასები ეშვებოდა როგორც საქართველოს, ისე თურქეთის ტერიტორიამდეც – ხმელთაშუა ზღვამდე. რამდენჯერმე ანტალიის ტერიტორიაზეც კი დაფიქსირდა ძლიერი წვიმა და სეტყვა. ზაფხულს ვადევნებდი თვალყურს და იქაც ხშირი წვიმებით აღინიშნა ეს პერიოდი.
როდესაც შედარებით გრილი ჰაერის მასები გადმოდის უკვე გამთბარ ზღვაზე და შემდეგ ხმელეთზე გადადის, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოს მთაგორიან რაიონებს ეჯახება. ეს ცივი, ნოტიო ჰაერი ამ ტერიტორიაზე შეჩერდება, ჩამოიღვრება და იძლევა ძალიან ძლიერ წვიმას ჭექა-ქუხილთან ერთად – თან უცნაური და სასტიკი ჭექა-ქუხილი იცის. თავსხმა წვიმა – სეტყვას რომ არ ჩამოუვარდება, ისეთი. თითქმის ერთი კვირის განმავლობაში პერიოდულად გრძელდებოდა ციკლონების მოძრაობა დასავლეთ ევროპის ტერიტორიაზე, საიდანაც პროცესი შავი ზღვის აკვატორიიდან საქართველოსკენ გადმოდიოდა. იგივე სიტუაცია გვქონდა გუშინაც, თუმცა ზედა ატმოსფეროდან უკვე უფრო გაციებული ჰაერის მასები წამოვიდა, სადაც ძლიერი უარყოფითი ტემპერატურაა. შავ ზღვაზე გადმოსვლისას მას შეხვდა შედარებით თბილი და ნოტიო ჰაერის ბაზა, განვითარდა მძლავრი ღრუბლები და კვლავ გამოიწვია დასავლეთ საქართველოს ცალკეულ რეგიონებში ძლიერი, ხანმოკლე წვიმა.
– ამ დროს დასავლეთ საქართველოში ტემპერატურა დაეცა, აღმოსავლეთში კი შედარებით მაღალი დარჩა…
– დიახ და ჰაერის მასებს შორის ტემპერატურისა და ატმოსფერული წნევების ასეთმა მკვეთრმა ცვლილებამ აღმოსავლეთ საქართველოში გამოიწვია ძლიერი ქარი, განსაკუთრებით დასავლეთის მიმართულებით. ასეთი პროცესი გვქონდა გუშინ მთელი საქართველოს ტერიტორიაზე: დასავლეთ საქართველოს უმეტეს რაიონში წვიმა (ზოგან ძლიერი, ელჭექით), ხოლო 7 სექტემბრის დილის საათებში ამ ტერიტორიებზე ქარის გაძლიერებაც აღინიშნა. ამ პროცესებიდან გამომდინარე, შესაძლოა სხვა მეტეოროლოგიური ფენომენებიც შეიმჩნეოდა – ზოგი ამას ტორნადოს ეძახის, ზოგი ძლიერ ქარს და ა.შ.
ახლა ჩანს, რომ ეს ცივი ჰაერის მასა საქართველოს ტერიტორიაზე ვრცელდება. დღეს საღამოს, 8 სექტემბრის ღამით, მაღალმთიან ზონაში ტემპერატურამ შესაძლოა -2 გრადუსამდეც დაიკლოს. ხოლო ხვალ, დღისით, უკვე მთელ საქართველოში ტემპერატურის მომატებაა მოსალოდნელი. ასეთი პროცესი დაახლოებით 16 სექტემბრამდე მოსალოდნელი არ არის. სამხრეთიდან სითბოს გააქტიურება იგეგმება, ტემპერატურა მოიმატებს და ცალკეულ დღეებში, ზოგიერთ რაიონში, მხოლოდ უმნიშვნელო ნალექია მოსალოდნელი – სერიოზული არაფერი.
– ხშირად ვწერთ ელ-ნინიოზე, კლიმატის ცვლილებაზე და კეთდება ისეთი პროგნოზები, რომ შეიძლება ზაფხული გახანგრძლივდეს და შემოდგომაზე გადმოინაცვლოს. მოსალოდნელია თუ არა, სექტემბრის ბოლომდე ან ოქტომბრის შუა რიცხვებამდე შენარჩუნდეს ასეთი ტემპერატურა, თუ პირიქით – ნაადრევად დაზამთრდეს?
– ახლა გლობალურ რუკებს ვუყურებ, რომლებიც დასავლეთით ატლანტიკის ოკეანემდე სწვდება. აქ სინუსოიდალურად არის ჩალაგებული თბილი და შედარებით ცივი ჰაერის მასების მონაცვლეობა. ჩვენი ქვეყნის ჩრდილოეთით ატლანტიკის ოკეანიდან გადმოდის ჰაერის მასები, არქტიკაში უფრო ცივდება და ეს მიმართულებები ვრცელდება. თუმცა, როგორც აღვნიშნე, გასულ წლებშიც იყო ასეთი პროცესი, როცა ცივი მასები საქართველოს ტერიტორიამდე ვერ აღწევდა. ცალკეულ დღეებში (16 სექტემბრამდე არა, მაგრამ მოგვიანებით) შეიძლება იყოს ასეთი „ჩავარდნები“. გასულ წლებშიც გვახსოვს: ზაფხული იყო წვიმიანი და შედარებით დაბალ ტემპერატურული, ხოლო სექტემბერში, ოქტომბერში და ნოემბერშიც კი დაფიქსირებულა 32 გრადუსი და უნალექო ამინდები. ასე რომ, გამორიცხული არაფერია.
– “ელ-ნინიო“ და ასეთი ფენომენებიც ხომ მოქმედებს?
– ეგ რამდენიმე წელიწადში ერთხელ ხდება. სეზონურ პროგნოზებზე მოქმედებს. ოკეანეში წარმოიშობა არქტიკული ძაბრები („ვიხრები“), რასაც ცივი ჰაერის მასები ჰქვია. ამათი მოძრაობებიდან ზოგიერთი სამხრეთიდან აქტიურდება, ზოგი – ჩრდილოეთიდან. თუმცა ამაში დიდი როლი ენიჭება მზის ენერგიას – როგორ გაათბობს ხმელეთსა და წყალს, რასაც შესაბამისი ხელშემწყობი პირობები უნდა ჰქონდეს ქარების მიხედვით. ოკეანეებში წარმოშობილი ზოგიერთი პროცესი მუსონების მიმართულებებზეა დამოკიდებული.
ჩვენ შედარებით მაინც სამხრეთის ქვეყანა გვქვია და ზამთარი თბილი იცის. შეიძლება მოვიდეს თოვლი, მაგრამ ცოტა ხნიანი იყოს. თუმცა ისიც ხდება, რომ ერთ-ორ დღეში მოვიდეს მთელი თვის ნალექის ნორმა. ჯერჯერობით ასეთ რამეზე შემიძლია გითხრათ: ჩრდილოეთიდან ჩვენს ტერიტორიაზე სიტუაცია მთლად მდგრადი არ არის, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ცალკეულ დღეებში, ამინდის გამოდარებასთან ერთად, შესაძლებელია მცირედი გაუარესებაც იყოს.
Comments are closed.